Metoda FITS w terapii skolioz u dzieci – na czym polega i jak może pomóc?

Jedno ramię jest wyżej. Jedna łopatka bardziej odstaje. Talia po obu stronach wygląda inaczej, ubrania zaczynają układać się nierówno, a podczas skłonu jedna strona pleców jest wyraźnie bardziej wypukła. Metoda FITS w terapii skolioz u dzieci jest jednym ze sposobów fizjoterapii, który pozwala indywidualnie pracować nad takimi asymetriami i uczyć dziecko świadomej korekcji postawy.

Czasami pierwsze zmiany zauważa rodzic. Innym razem pielęgniarka podczas bilansu, fizjoterapeuta albo ortopeda. Zdarza się też, że wszystko zaczyna się od informacji:

„Państwa dziecko ma skoliozę”.

I wtedy pojawia się wiele pytań: Czy skrzywienie będzie się pogłębiać? Czy wystarczą ćwiczenia? Czy potrzebny będzie gorset? Czy dziecko może nadal uprawiać sport? I przede wszystkim – co możemy zrobić teraz?

Jedną z metod fizjoterapii stosowanych w terapii skolioz jest FITS – Funkcjonalna Indywidualna Terapia Skolioz.

Metoda FITS w terapii skolioz u dzieci to nie tylko „ćwiczenia na proste plecy”

Skolioza nie jest zwykłym skrzywieniem kręgosłupa w bok. To zmiana trójwymiarowa – kręgosłup wygina się, ale również rotuje, a zmiany mogą być widoczne w ustawieniu żeber, łopatek, talii i miednicy.

Dlatego dziecku ze skoliozą nie wystarczy powiedzieć:

„Wyprostuj się”, „ściągnij łopatki” czy „nie garb się”.

W terapii FITS najpierw sprawdzamy, jak dokładnie wygląda skolioza konkretnego dziecka. Nie ma jednego zestawu ćwiczeń odpowiedniego dla wszystkich.

Bierzemy pod uwagę między innymi:

• wiek dziecka i etap wzrostu,
• wielkość i lokalizację skrzywienia,
• rotację tułowia,
• ustawienie łopatek, klatki piersiowej i miednicy,
• ruchomość kręgosłupa,
• napięcie i pracę mięśni,
• sposób, w jaki dziecko stoi, siedzi i porusza się na co dzień.

Dopiero na tej podstawie planujemy terapię.

Na czym polega metoda FITS?

Terapia jest dobierana indywidualnie do dziecka i składa się z kilku ważnych elementów.

1. Najpierw dokładnie sprawdzamy, z czym mamy do czynienia

Badamy postawę dziecka i tłumaczymy zarówno jemu, jak i rodzicowi, co dzieje się z jego ciałem.

To ważne, ponieważ dziecko powinno nie tylko wykonywać ćwiczenie, ale z czasem zacząć rozumieć:

„Jak stoję teraz i jak mogę ustawić swoje ciało lepiej?”.

Pracujemy więc również nad świadomością własnego ciała i nauką autokorekcji.

2. Przygotowujemy ciało do korekcji

Czasami dziecko bardzo się stara, ale jego ciało nie pozwala mu jeszcze wykonać prawidłowej korekcji.

Niektóre struktury mogą być zbyt napięte, inne pracują zbyt słabo, a zakres ruchu w określonym kierunku może być ograniczony.

Dlatego w terapii wykorzystujemy odpowiednio dobrane ćwiczenia oraz techniki pracy z tkankami, aby stworzyć dziecku jak najlepsze warunki do wykonania korekcji.

3. Uczymy trójwymiarowej korekcji

To jeden z najważniejszych elementów terapii.

Dziecko uczy się ustawiać ciało w taki sposób, aby wpływać na asymetrię nie tylko „na boki”, ale we wszystkich płaszczyznach.

Pracujemy między innymi nad:

• ustawieniem kręgosłupa,
• rotacją tułowia,
• ustawieniem klatki piersiowej i miednicy,
• pracą łopatek,
• stabilizacją skorygowanej pozycji,
• odpowiednim oddechem.

Z czasem zależy nam na tym, żeby dziecko potrafiło wykorzystać korekcję nie tylko podczas ćwiczeń z fizjoterapeutą, ale również podczas siedzenia przy biurku, stania, chodzenia czy innych codziennych aktywności.

Jak może pomóc metoda FITS w terapii skolioz u dzieci?

Celem fizjoterapii skoliozy nie jest obiecywanie rodzicom, że po kilku ćwiczeniach kręgosłup stanie się idealnie prosty.

Naszym celem jest przede wszystkim jak najlepsza kontrola skoliozy w okresie wzrostu dziecka.

W zależności od rodzaju i wielkości skrzywienia, wieku dziecka oraz etapu wzrostu terapia może pomagać:

• ograniczać ryzyko pogłębiania się skoliozy,
• poprawiać kontrolę i świadomość postawy,
• zmniejszać widoczne asymetrie sylwetki,
• poprawiać ustawienie i kontrolę tułowia,
• zwiększać ruchomość tam, gdzie jest ograniczona,
• poprawiać stabilizację i pracę mięśni,
• nauczyć dziecko prawidłowej autokorekcji,
• przenosić prawidłowe wzorce na codzienne funkcjonowanie.

U części dzieci fizjoterapia jest podstawową formą postępowania. U innych stanowi element leczenia razem z gorsetem ortopedycznym.

Dlatego tak ważne jest, aby nie patrzeć wyłącznie na samą liczbę stopni na zdjęciu RTG, ale na całe dziecko i przede wszystkim na to, ile wzrostu ma jeszcze przed sobą.

Czy dziecko ze skoliozą musi ćwiczyć w domu?

Tak – regularność ma ogromne znaczenie.

Samo spotkanie z fizjoterapeutą raz w tygodniu nie wystarczy, jeśli przez pozostałą część tygodnia dziecko w ogóle nie korzysta z tego, czego się nauczyło.

Dlatego dobieramy konkretne ćwiczenia domowe, które dziecko i rodzic rozumieją i potrafią prawidłowo wykonać.

Nie chodzi jednak o godzinę przypadkowych ćwiczeń każdego dnia.

W terapii skoliozy zdecydowanie ważniejsza jest jakość i precyzja ruchu niż liczba wykonanych powtórzeń.

Kiedy warto zgłosić dziecko na konsultację?

Nie musisz czekać, aż asymetria stanie się bardzo wyraźna.

Warto wykonać badanie postawy dziecka, jeśli zauważasz, że:

• jedno ramię jest wyżej,
• jedna łopatka mocniej odstaje,
• talia po obu stronach wygląda inaczej,
• jedno biodro jest bardziej wysunięte,
• dziecko stale przechyla się na jedną stronę,
• podczas skłonu jedna strona pleców unosi się wyżej,
• ubrania układają się nierówno,
• dziecko ma już rozpoznaną skoliozę,
• jest właśnie w okresie intensywnego wzrostu,
• ortopeda zalecił fizjoterapię,
• dziecko nosi lub ma rozpocząć noszenie gorsetu.

Im wcześniej wiemy, z czym mamy do czynienia, tym wcześniej możemy ustalić konkretny plan działania.

Jak wygląda terapia skoliozy w Fizjo-Pediatrii?

Zaczynamy od dokładnego badania postawy dziecka. Sprawdzamy nie tylko sam kręgosłup, ale również klatkę piersiową, łopatki, miednicę, kończyny dolne, stopy, ruchomość, równowagę i sposób, w jaki dziecko wykorzystuje swoje ciało.

Jeśli dziecko ma wykonane RTG, analizujemy również obraz i dotychczasowe zalecenia ortopedy.

Na tej podstawie rodzic otrzymuje jasną informację:

• co widzimy w badaniu,
• nad czym warto pracować,
• jak często potrzebna jest terapia,
• jakie ćwiczenia wykonywać w domu,
• czy potrzebna jest dalsza konsultacja ortopedyczna,
• w jaki sposób będziemy kontrolować postępy.

Bo w terapii skoliozy nie chodzi o to, żeby dziecko po prostu „więcej ćwiczyło”.

Chodzi o to, żeby ćwiczyło dokładnie to, czego potrzebuje jego ciało – i wiedziało, po co to robi.

Jeżeli u Twojego dziecka rozpoznano skoliozę albo niepokoi Cię jego postawa, zapraszamy na fizjoterapię skolioz u dzieci i młodzieży w Fizjo-Pediatrii w Warszawie Wesołej.

Dokładnie sprawdzimy postawę dziecka i ustalimy dalszy plan terapii.

Artykuł przygotowała mgr Julia Wierzbicka – fizjoterapeutka FITS specjalizująca się w pracy ze skoliozami u dzieci i młodzieży.

---

---