Bierzesz dziecko na ręce, a ono nagle prostuje nóżki, odgina głowę i wygina się jak łuk. Podczas przewijania trudno zgiąć mu biodra. Przy karmieniu odrywa się od piersi lub butelki, płacze i odchyla całe ciało do tyłu. Kiedy próbujesz położyć je na brzuchu, zamiast spokojnie podeprzeć się na rączkach, mocno unosi głowę i napina plecy.
Nic dziwnego, że zaczynasz się zastanawiać:
„Czy moje dziecko jest zbyt napięte?”
„Czy coś je boli?”
„Czy to może być refluks?”
„A może ono po prostu tak ma?”
Samo pojedyncze wygięcie ciała nie oznacza jeszcze problemu. Niemowlę może na chwilę naprężyć się podczas przeciągania, płaczu, oddawania gazów, zmiany pozycji albo wtedy, gdy jest zmęczone i ma już dość bodźców. Ważne jest jednak nie tylko to, czy dziecko się wygina, ale również jak często to robi, w jakich sytuacjach i czy poza tym potrafi swobodnie zginać ciało oraz poruszać się w obie strony.
Nie każde prężenie oznacza wzmożone napięcie mięśniowe
Rodzice często używają określenia „wzmożone napięcie”, kiedy niemowlę wydaje się sztywne, mocno prostuje nogi albo odgina głowę. Warto jednak pamiętać, że napięcia mięśniowego nie można prawidłowo ocenić na podstawie jednego zachowania, krótkiego nagrania ani samego wyglądu dziecka.
Podczas badania bierze się pod uwagę między innymi:
- sposób układania się dziecka w różnych pozycjach,
- swobodę zginania i prostowania ciała,
- pracę prawej i lewej strony,
- kontrolę głowy i tułowia,
- reakcje podczas noszenia, przewijania i zabawy,
- jakość podporu na brzuchu,
- sposób karmienia,
- osiągane umiejętności ruchowe.
Dziecko może intensywnie prężyć się z wielu powodów. Dopiero cały obraz pozwala ocenić, czy jest to przemijająca reakcja, trudność ruchowa, dyskomfort związany z karmieniem czy objaw wymagający dalszej diagnostyki.
Dlaczego niemowlę może się prężyć i wyginać?
1. Dziecko jest zmęczone albo przeciążone bodźcami
Niemowlę nie potrafi jeszcze powiedzieć: „Jest za głośno”, „Jestem zmęczone”, „Nie chcę już być noszone w tej pozycji”. Komunikuje się całym ciałem.
Prężenie może pojawić się po intensywnej zabawie, w zatłoczonym miejscu, pod koniec dnia albo podczas długiego płaczu. Dziecko może prostować nogi, zaciskać dłonie, odwracać głowę i coraz trudniej się uspokajać.
Jeśli po wyciszeniu, przytuleniu lub zmianie pozycji napięcie znika, a dziecko poza takimi sytuacjami porusza się swobodnie, zwykle nie jest to powód do natychmiastowego niepokoju.
2. Niemowlę odczuwa dyskomfort podczas karmienia
Jeżeli dziecko wygina się przede wszystkim w trakcie lub bezpośrednio po karmieniu, warto przyjrzeć się całemu przebiegowi posiłku.
Niepokój powinny zwrócić szczególnie sytuacje, w których niemowlę:
- płacze i odgina się przy piersi lub butelce,
- wielokrotnie przerywa jedzenie,
- odmawia karmienia,
- krztusi się albo kaszle,
- bardzo często lub gwałtownie ulewa,
- słabo przybiera na wadze,
- wydaje się odczuwać ból.
Wyginanie pleców podczas karmienia może towarzyszyć chorobie refluksowej, ale samo prężenie nie wystarcza do jej rozpoznania. Fizjologiczne ulewanie jest u niemowląt częste i u dobrze rozwijającego się dziecka zwykle nie oznacza choroby. Jeżeli jednak karmieniu towarzyszą ból, odmowa jedzenia, nasilone wymioty lub słabe przybieranie na wadze, dziecko powinien ocenić pediatra. Dziecku trudno znaleźć stabilną i wygodną pozycję
Niektóre niemowlęta chętnie korzystają z wyprostu, ponieważ jest on dla nich łatwiejszym sposobem stabilizowania ciała. Zamiast swobodnie zbliżać rączki do środka, podnosić nogi i obracać się na bok, dziecko może prostować się, odginać głowę i mocno napinać plecy.
Może to współwystępować z:
- trudnością w układaniu głowy na środku,
- preferowaniem jednej strony,
- zaciskaniem jednej lub obu dłoni,
- niechęcią do leżenia na brzuchu,
- słabym podparciem na przedramionach,
- trudnością w unoszeniu nóg i chwytaniu stóp,
- wyginaniem się podczas noszenia i przewijania,
- opóźnieniem lub asymetrią obrotów.
W takiej sytuacji fizjoterapeuta nie zajmuje się jedynie „rozluźnianiem napięcia”. Ocenia, dlaczego dziecku trudno korzystać z innych sposobów stabilizacji i jak poprzez odpowiednie pozycje, zabawę oraz pielęgnację ułatwić mu bardziej różnorodny ruch.
Kiedy prężenie wymaga konsultacji z pediatrą?
Skontaktuj się z pediatrą, jeżeli wyginaniu towarzyszą:
- wyraźny ból podczas karmienia,
- odmawianie jedzenia,
- słabe przybieranie na wadze,
- częste krztuszenie lub kaszel podczas posiłku,
- bardzo gwałtowne albo nasilające się wymioty,
- wymioty zielone lub z domieszką krwi,
- twardy, wyraźnie wzdęty brzuch,
- trudności z oddychaniem,
- wyraźnie mniejsza liczba mokrych pieluszek.
Zielone, krwawe lub gwałtowne wymioty oraz problemy z oddychaniem nie są objawami do obserwowania wyłącznie w domu i wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.
Pilnej konsultacji lekarskiej wymaga sytuacja, w której dziecko nagle sztywnieje lub wygina się w krótkich, powtarzających się seriach, na przykład co kilka sekund.
Kiedy warto umówić konsultację fizjoterapeutyczną?
Warto sprawdzić rozwój dziecka, jeśli:
- niemowlę pręży się wiele razy w ciągu dnia,
- wyginanie pojawia się w różnych pozycjach, a nie wyłącznie podczas płaczu,
- trudno zgiąć dziecku nogi podczas przewijania,
- maluch stale odgina głowę do tyłu,
- układa ciało w kształt litery „C”,
- wyraźnie częściej patrzy lub obraca się w jedną stronę,
- nie lubi leżeć na brzuchu i nie buduje stabilnego podporu,
- nie łączy dłoni na środku ciała,
- ma trudność z unoszeniem nóg i chwytaniem stóp,
- obraca się tylko przez jeden bok,
- rozwój kolejnych umiejętności budzi Twój niepokój.
Nie trzeba czekać, aż pojawi się poważne opóźnienie. Konsultacja może potwierdzić, że zachowanie dziecka mieści się w jego indywidualnym sposobie rozwoju, albo pokazać drobne zmiany w pielęgnacji i zabawie, które ułatwią mu ruch.
Co możesz zrobić przed wizytą?
Spróbuj przez kilka dni zanotować:
- kiedy pojawia się prężenie,
- czy jest związane z karmieniem,
- jak długo trwa,
- czy występuje po obu stronach,
- co pomaga dziecku się uspokoić,
- czy w ostatnim czasie zachowanie się nasiliło.
Warto również nagrać kilka krótkich filmów. Zachowanie, które martwi rodzica w domu, nie zawsze pojawia się podczas wizyty.
Nie próbuj na siłę zginać dziecka, dociskać jego głowy ani wykonywać przypadkowych ćwiczeń znalezionych w internecie. Sposób wsparcia powinien zależeć od przyczyny trudności, a odpowiedź na to pytanie jaka jest przyczyna i jak pomóc Twoejmu dziecku znajdziesz na konsultacji w Fizjo-pediatrii.
Jak wygląda konsultacja w Fizjo-Pediatrii?
Podczas konsultacji oceniamy nie tylko samo prężenie, ale cały rozwój ruchowy niemowlęcia. Obserwujemy dziecko na plecach, brzuchu i boku, sprawdzamy pracę obu stron ciała, kontrolę głowy, podporu, swobodę ruchu oraz sposób reagowania podczas codziennych czynności.
Rodzic otrzymuje jasną informację:
- czy zachowanie dziecka wymaga terapii,
- czy wystarczy obserwacja,
- jakie pozycje i zabawy będą pomocne,
- jak nosić, odkładać i przewijać dziecko,
- czy potrzebna jest konsultacja pediatry, neurologa albo neurologopedy.
Jeżeli Twoje niemowlę często pręży się, wygina do tyłu albo sprawia wrażenie sztywnego, zapraszamy na konsultację do gabinetu Fizjo-Pediatria w Warszawie Wesołej. Sprawdzimy, z czego może wynikać to zachowanie i pokażemy, jak spokojnie wspierać dziecko w domu.
Najczęstsze pytania rodziców
Czy prężenie zawsze oznacza wzmożone napięcie?
Nie. Prężenie może pojawiać się podczas płaczu, zmęczenia, dyskomfortu lub karmienia. Napięcie mięśniowe ocenia się na podstawie całego badania, a nie jednego objawu.
Czy prężenie może wynikać z refluksu?
Może towarzyszyć bolesnemu refluksowi, zwłaszcza gdy występuje podczas jedzenia wraz z płaczem, odrywaniem się od piersi lub butelki i odmową karmienia. Samo wyginanie nie potwierdza jednak refluksu. fizjoterapia wyleczy refluks?
Fizjoterapeuta nie diagnozuje ani nie leczy choroby refluksowej. Może ocenić sposób ułożenia i pracy ciała dziecka, wesprzeć komfort ruchowy i pielęgnację oraz wskazać, kiedy potrzebna jest konsultacja pediatryczna lub neurologopedyczna.
Czy dziecko z refluksem powinno spać na podwyższeniu?
Nie należy samodzielnie podnosić materaca ani układać niemowlęcia do snu na brzuchu. Dziecko powinno być odkładane do snu na plecach, na płaskim i twardym materacu – również wtedy, gdy ulewa. macja:** artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje badania pediatrycznego ani neurologicznego.
Artykuł przygotowała mgr Agnieszka Jasińska – fizjoterapeutka niemowląt w Fizjo-pediatrii.