Rozwój niemowlęcia – jak wspierać swojego malucha?
Rozwój niemowlęcia w pierwszym roku życia jest niezwykle intensywny. W ciągu zaledwie kilkunastu miesięcy maluch poznaje swoje ciało, uczy się reagować na otaczający świat i zdobywa kolejne umiejętności ruchowe.
Rodzice często pytają nas, co mogą zrobić, aby jak najlepiej wspierać swoje dziecko. Dobra wiadomość jest taka, że nie potrzebujemy do tego wielu zabawek ani skomplikowanych ćwiczeń.
Dotyk, bliskość, ruch, głos rodzica, kontakt wzrokowy i możliwość swobodnej zabawy to jedne z najważniejszych doświadczeń wspierających rozwój niemowlęcia.
W Fizjo-Pediatrii pokazujemy rodzicom, jak poprzez zwykłą codzienność możemy wspierać rozwój malucha, nie przyspieszając go i nie zamieniając każdego dnia w serię ćwiczeń.
Rozwój niemowlęcia – dotyk i bliskość
Dotyk jest jednym z pierwszych sposobów poznawania świata przez dziecko.
Przytulajmy malucha, korzystajmy z kontaktu skóra do skóry, całujmy małe dłonie i stopy. Podczas pielęgnacji możemy delikatnie masować rączki, nóżki i całe ciało.
Nie musimy ograniczać się wyłącznie do lekkiego głaskania. Jeśli dziecko dobrze na to reaguje, możemy zastosować spokojny, pewniejszy dotyk czy delikatny docisk.
W ten sposób niemowlę poznaje własne ciało, a bliskość rodzica daje mu poczucie bezpieczeństwa.
Ruch i równowaga – bawmy się razem
Kołyszmy dziecko na rękach czy kolanach, spacerujmy z nim, delikatnie tańczmy. Gdy maluch będzie starszy, możemy bawić się w „samolot”, turlanie po podłodze czy łagodne zmiany pozycji.
Możemy również korzystać z odpowiednio dobranej chusty lub ergonomicznego nosidła, dostosowanego do wieku i etapu rozwoju dziecka.
Nie potrzebujemy gotowego zestawu ćwiczeń. Różnorodny ruch podczas codziennej zabawy pozwala dziecku poznawać swoje ciało i otaczającą je przestrzeń.
Wzrok – twarz rodzica jest najlepszą zabawką
Od pierwszych tygodni życia zachęcajmy dziecko do kontaktu wzrokowego.
Patrzmy mu w oczy, uśmiechajmy się, róbmy zabawne miny i zmieniajmy wyraz twarzy. Możemy powoli przesuwać się z jednej strony na drugą, zachęcając malucha do podążania za nami wzrokiem.
Sprawdzą się również kontrastowe obrazki czy zabawa w „akuku”.
Pamiętajmy jednak, że dla małego dziecka najbardziej interesująca jest twarz rodzica i prawdziwa interakcja.
W pierwszym roku życia ograniczajmy korzystanie z ekranów. Zamiast telefonu czy telewizora wybierajmy kontakt, zabawę, ruch i wspólne poznawanie świata.
Słuch – mówmy, śpiewajmy i opowiadajmy
Rozmawiajmy z dzieckiem jak najwięcej.
Możemy opowiadać mu, co właśnie robimy, dokąd idziemy albo co widzimy podczas spaceru. Śpiewajmy piosenki, naśladujmy dźwięki i zmieniajmy ton głosu.
Niemowlę nie rozumie jeszcze wszystkich słów, ale słyszy ich melodię, rytm i emocje.
Głos rodzica jest jednym z najważniejszych dźwięków w jego świecie.
Swobodny ruch – dajmy dziecku przestrzeń
Niemowlę potrzebuje możliwości swobodnego poruszania się i poznawania własnego ciała.
Kiedy tylko możemy, połóżmy malucha na bezpiecznej macie lub podłodze. Pozwólmy mu machać rękami, kopać nogami, obracać głowę, sięgać po zabawki i stopniowo odkrywać możliwości swojego ciała.
Starajmy się nie ograniczać ruchu przez długi czas w foteliku, bujaczku czy leżaczku.
Ważnym elementem wspierającym rozwój niemowlęcia jest również leżenie na brzuchu podczas czuwania i pod opieką dorosłego.
Możemy zacząć od krótkich chwil na klatce piersiowej rodzica, a później stopniowo przenosić zabawę na matę.
Jeśli dziecko bardzo nie lubi tej pozycji, szybko się męczy lub każda próba kończy się dużym płaczem, warto zastanowić się, dlaczego tak się dzieje.
Więcej na ten temat opisujemy w artykule „Moje dziecko nie lubi leżeć na brzuchu – dlaczego?”.
Światowa Organizacja Zdrowia zwraca uwagę na znaczenie codziennej aktywności niemowlęcia i zabawy na podłodze. U dzieci, które jeszcze samodzielnie się nie przemieszczają, zaleca również regularne leżenie na brzuchu w czasie czuwania.
Nie przyspieszajmy rozwoju dziecka
Rozwój nie jest wyścigiem.
Nie musimy sadzać dziecka, zanim będzie na to gotowe, ani przyspieszać nauki chodzenia.
Znacznie ważniejsze jest stworzenie maluchowi warunków, w których może samodzielnie zdobywać kolejne umiejętności.
Każde dziecko rozwija się trochę inaczej. Dlatego obserwujemy nie tylko moment pojawienia się kolejnej umiejętności, ale również sposób poruszania się, korzystanie z obu stron ciała i ogólny kierunek rozwoju.
Kiedy warto skonsultować rozwój niemowlęcia?
Zaufajmy swojej rodzicielskiej intuicji. Jeśli sposób poruszania się, zachowanie lub pozycje przyjmowane przez dziecko budzą nasz niepokój, warto je sprawdzić.
Na konsultację szczególnie warto zgłosić się, jeśli dziecko:
- wyraźnie preferuje jedną stronę ciała lub stale patrzy w jednym kierunku,
- układa ciało w literę C,
- mocno się pręży lub odgina,
- często zaciska piąstki i trudno mu je rozluźnić,
- bardzo nie lubi leżenia na brzuchu,
- ma trudności z podpieraniem się lub zmianą pozycji,
- porusza jedną stroną ciała inaczej niż drugą,
- wydaje się bardzo wiotkie albo przeciwnie – bardzo napięte,
- ma trudności z wyciszeniem i bardzo dużo płacze,
- ma trudności podczas karmienia lub codziennej pielęgnacji,
- często ulewa lub ma dolegliwości brzuszne, którym towarzyszy niepokojący sposób układania ciała,
- nie zdobywa kolejnych umiejętności ruchowych i zaczyna nas to martwić.
Warto również skonsultować malucha, jeśli poród był trudny lub pojawiły się komplikacje, a sposób zachowania czy poruszania dziecka budzi nasze wątpliwości.
Konsultacja nie oznacza od razu konieczności terapii. Czasami wystarczy ocena rozwoju, kilka wskazówek dotyczących pielęgnacji i zabawy oraz potwierdzenie, że wszystko przebiega prawidłowo.
Jak wspieramy rozwój niemowlęcia w Fizjo-Pediatrii?
Podczas konsultacji obserwujemy sposób, w jaki dziecko się porusza, układa ciało i reaguje na zmianę pozycji. Sprawdzamy jego aktualne umiejętności oraz to, jak korzysta z obu stron ciała.
Rozmawiamy z rodzicami i tłumaczymy, co widzimy. Jeśli możemy coś zmienić w codziennej zabawie, noszeniu czy pielęgnacji, pokazujemy, jak zrobić to w prosty sposób.
Nie chcemy, żeby rodzic wychodził z gabinetu z długą listą ćwiczeń. Zależy nam, żeby wiedział, jak wspierać swoje dziecko podczas zwykłego dnia.
Pierwszy rok życia – mniej presji, więcej bliskości
Nie musimy każdego dnia „ćwiczyć” ze swoim dzieckiem.
Rozwój dzieje się także wtedy, gdy przytulamy malucha, mówimy do niego, śpiewamy podczas kąpieli, bawimy się na macie czy pokazujemy mu świat podczas spaceru.
Naszą rolą jako fizjoterapeutów jest wspierać naturalny rozwój dziecka, a nie go przyspieszać.
Jeśli coś w rozwoju Twojego malucha Cię niepokoi, nie musisz czekać ani szukać odpowiedzi na własną rękę.
Zanim Twoje dziecko zrobi pierwszy krok – zrób go Ty. Umów konsultację w Fizjo-Pediatrii.