Moje dziecko ma 6 miesięcy i nie przewraca się na brzuch – czy ma jeszcze czas?
„Córeczka mojej znajomej jest młodsza i już sama obraca się na brzuch”.
„W aplikacji napisali, że dziecko powinno robić obroty”.
„Na grupie wszystkie sześciomiesięczne niemowlęta już się turlają”.
Patrzysz na swoje dziecko, które leży spokojnie na plecach, bawi się zabawką i ani myśli przewracać się na brzuch. Zaczynasz je zachęcać, poprawiać i porównywać. Im dłużej czekasz, tym bardziej zastanawiasz się, czy czegoś nie przeoczyłaś.
Najważniejsza wiadomość brzmi: ukończenie 6. miesiąca życia nie jest ostatecznym terminem, po którym brak obrotu z pleców na brzuch automatycznie oznacza opóźnienie rozwoju.
Oceniając dziecko, nie patrzymy wyłącznie na datę w kalendarzu. Sprawdzamy również, czy maluch przygotowuje się do obrotu, jak podpiera się na brzuchu, czy pracuje obiema stronami ciała i czy pojawiają się kolejne próby.
Co właściwie powinno umieć sześciomiesięczne dziecko?
Według aktualnych list rozwojowych CDC większość dzieci około 6. miesiąca potrafi obrócić się z brzucha na plecy, podpierać się na wyprostowanych ramionach podczas leżenia na brzuchu (tzw. wysoki podpór) i wspierać rękami w siadzie. Listy kamieni milowych obejmują umiejętności, które osiągnęło co najmniej około 75% dzieci w danym wieku. Nie są jednak testem diagnostycznym ani nie zastępują indywidualnej oceny rozwoju. Kontrolowany obrót z pleców na brzuch może pojawić się nieco później. W materiałach fizjoterapii dziecięcej NHS okres pomiędzy 6. a 8. miesiącem jest wskazywany jako typowy czas, w którym niemowlęta uczą się obracać pomiędzy leżeniem na plecach i na brzuchu. dziecko, które właśnie skończyło 6 miesięcy i jeszcze nie wykonuje pełnego obrotu na brzuch, może nadal rozwijać się prawidłowo. Warto jednak przyjrzeć się temu, co robi zamiast obrotu i czy widoczne są elementy przygotowujące do tej umiejętności.
Obrót nie pojawia się nagle
Zanim niemowlę samodzielnie przewróci się z pleców na brzuch, zwykle przez pewien czas przygotowuje ciało do tego ruchu.
Zwróć uwagę, czy dziecko:
- obraca głowę swobodnie w obie strony,
- patrzy za zabawką i przenosi wzrok przez środek ciała,
- łączy dłonie nad klatką piersiową,
- sięga ręką po zabawkę znajdującą się z boku,
- unosi nogi i dotyka kolan lub stóp,
- skręca miednicę,
- przenosi ciężar ciała na jeden bok, np. na brzuchu – bawi się jedną ręką, a druga podpiera (tzw. asymetryczny podpór na brzuchu)
- potrafi przez chwilę pobawić się w leżeniu bokiem,
- podejmuje próby obrotu, ale nie umie jeszcze dokończyć ruchu,
- na brzuchu opiera się stabilnie na przedramionach albo wyprostowanych rękach.
Jeżeli widzisz wiele takich elementów, obrót może być po prostu kolejną umiejętnością, do której dziecko dojrzewa.
Więcej uwagi wymaga sytuacja, w której niemowlę nie podejmuje żadnych prób ruchu, nie sięga na boki, leży bardzo sztywno lub bezwładnie albo zdecydowanie unika jednej strony.
Dlaczego dziecko może jeszcze nie obracać się na brzuch?
1. Potrzebuje więcej czasu
Tempo zdobywania nowych umiejętności różni się między dziećmi. Jedno niemowlę długo ćwiczy pojedyncze elementy, a potem w krótkim czasie wykonuje cały obrót. Inne zaczyna wcześnie, ale przez wiele tygodni korzysta tylko z jednego sposobu.
Sam późniejszy obrót nie musi oznaczać zaburzenia, jeżeli pozostałe obszary rozwoju przebiegają prawidłowo.
2. Ma mało okazji do swobodnego ruchu
Niemowlę uczy się ruchu przede wszystkim na stabilnym, bezpiecznym podłożu, czyli na macie na podłodze. Jeżeli dużą część czasu spędza w foteliku, leżaczku, bujaku albo na miękkiej kanapie, ma mniej okazji do przenoszenia ciężaru, sięgania na boki i samodzielnego organizowania ruchu.
WHO zaleca niemowlętom kilka okresów aktywności w ciągu dnia, przede wszystkim w formie interaktywnej zabawy na podłodze. U dzieci, które jeszcze samodzielnie się nie przemieszczają, czas na brzuchu powinien być rozłożony na krótsze odcinki w ciągu dnia.
3. Nie czuje się dobrze na brzuchu
Jeżeli dziecko szybko płacze na brzuchu, układa ręce daleko od ciała, dużo pływa albo ma trudność z uniesieniem klatki piersiowej, może nie mieć dobrych warunków do nauki przenoszenia ciężaru i obracania.
Nie oznacza to, że należy pozostawiać płaczące niemowlę na brzuchu „aż się przyzwyczai”. Lepiej zastosować kilka krótkich prób, zmienić sposób ułożenia i stopniowo budować jego komfort. Warto tez wspomóc jego komfort w leżeniu na brzuchu przez wizyte u fizjoterapeuty.
4. Preferuje jedną stronę
Dziecko może chętniej patrzeć w jedną stronę, sięgać jedną ręką albo próbować przetaczać się tylko przez jeden bok. Czasami jest to chwilowa preferencja, jednak wyraźna i utrzymująca się asymetria może utrudniać wykonanie pełnego obrotu.
5. Ma trudność z kontrolą głowy, tułowia lub przenoszeniem ciężaru
Obrót wymaga współpracy wzroku, głowy, ramion, tułowia i miednicy. Dziecko nie musi mieć „za słabych mięśni”. Czasami problemem jest sposób organizowania ruchu, brak stabilnego podporu albo trudność w płynnym przechodzeniu pomiędzy zgięciem, skrętem i wyprostem.
Dziecko urodziło się przedwcześnie? Uwzględnij wiek skorygowany
W przypadku wcześniaków rozwój ruchowy ocenia się z uwzględnieniem wieku skorygowanego, zwykle w pierwszych dwóch latach życia.
Jeżeli dziecko urodziło się 8 tygodni przed terminem i ma obecnie 6 miesięcy wieku kalendarzowego, jego wiek skorygowany wynosi około 4 miesięcy. Oczekiwanie od niego umiejętności typowych dla sześciomiesięcznego niemowlęcia mogłoby prowadzić do niepotrzebnego niepokoju.
Jak wspierać naukę obrotu w domu?
Zapewnij bezpieczne miejsce na podłodze
Najlepsze będzie płaskie, stabilne podłoże, czyli mata rozłożona na podłodze. Kanapa i łóżko są zbyt miękkie i stwarzają ryzyko upadku, gdy dziecko niespodziewanie wykona pierwszy obrót.
Podawaj zabawkę z boku, a nie zawsze nad głową.
Pokaż dziecku zabawkę, a następnie przesuń ją powoli na bok, lekko poza zasięg ręki. Daj mu czas, aby obróciło głowę, sięgnęło i samo przeniosło ciężar ciała.
Aktywizuj obie strony
Jeżeli dziecko zawsze patrzy w prawo, nie układaj wszystkich zabawek właśnie po tej stronie tylko dlatego, że jest mu łatwiej. Pokazuj atrakcyjne przedmioty również z lewej strony, ale bez gwałtownego obracania głowy czy ciągnięcia za rękę.
Pomagaj przez miednicę, nie przez ciągnięcie ręki
Możesz delikatnie zgiąć jedną nóżkę i lekko poprowadzić miednicę w stronę obrotu. Następnie zatrzymaj się i pozwól dziecku samodzielnie przenieść bark, głowę i rękę.
Pomoc powinna jedynie podpowiadać kierunek ruchu. Nie chodzi o wielokrotne mechaniczne „przetaczanie” dziecka.
Wprowadzaj krótkie zabawy na brzuchu
Lepiej wykonać kilka spokojnych prób po dwie lub trzy minuty niż jedną długą zakończoną intensywnym płaczem.
Kiedy warto skonsultować dziecko z fizjoterapeutą?
Umów konsultację, jeżeli:
- dziecko zbliża się do 7. miesiąca i nie obraca się w żadnym kierunku,
- nie podejmuje prób obrotu,
- w 5-6 miesiącu nie sięga po zabawki znajdujące się z boku,
- nie przenosi ciężaru ciała na boki na brzuchu,
- stale układa głowę w jedną stronę,
- obraca się wyłącznie przez jeden bok,
- jedna ręka lub noga pracuje wyraźnie mniej,
- na brzuchu nie buduje stabilnego podporu,
- ma trudność z kontrolą głowy,
- wydaje się bardzo sztywne albo nadmiernie wiotkie,
- nie potrafi przechodzić pomiędzy pozycjami,
- utraciło umiejętność, którą wcześniej wykonywało.
Różnice pomiędzy prawą i lewą stroną ciała oraz utrata wcześniej zdobytych umiejętności są sygnałami wymagającymi dokładniejszej oceny. Nie trzeba również czekać do konkretnego miesiąca, jeśli intuicja podpowiada Ci, że sposób poruszania dziecka jest nietypowy. Obawy rodzica są ważną częścią oceny rozwoju.
Co sprawdza fizjoterapeuta?
Podczas konsultacji oceniamy:
- kontrolę głowy i tułowia,
- swobodę ruchu w obie strony,
- sposób sięgania po zabawkę,
- pracę rąk i nóg,
- podpór na brzuchu,
- ruchomość obręczy barkowej i miednicy,
- przenoszenie ciężaru,
- próby obrotu,
- jakość pozostałych umiejętności odpowiednich do wieku.
Czasami okazuje się, że dziecko potrzebuje tylko większej liczby właściwych okazji do zabawy na podłodze. Innym razem warto przez pewien czas wspomóc konkretny element ruchu.
Jeżeli Twoje dziecko ma 6 miesięcy i nie obraca się jeszcze na brzuch, zapraszamy na konsultację do Fizjo-Pediatrii w Warszawie Wesołej. Sprawdzimy, czy maluch spokojnie przygotowuje się do tej umiejętności, czy potrzebuje dodatkowego wsparcia. Bo harmonijny rozwój malucha zaczyna się od spokoju rodzica.
Najczęstsze pytania rodziców
Czy sześciomiesięczne dziecko musi obracać się z pleców na brzuch?
Nie każde dziecko wykona ten obrót dokładnie po ukończeniu 6 miesięcy. Ważne są podejmowane próby, podpór, przenoszenie ciężaru oraz praca obu stron ciała.
Czy obrót z brzucha na plecy liczy się jako obracanie?
Tak, ale oba obroty wymagają nieco innej organizacji ruchu.
Czy można ćwiczyć obrót, ciągnąc dziecko za rękę?
Nie jest to najlepszy sposób. Ruch warto inicjować przez spojrzenie, sięganie i delikatne poprowadzenie miednicy, pozostawiając dziecku możliwość aktywnego dokończenia obrotu.
Czy późniejszy obrót oznacza, że dziecko później zacznie chodzić?
Nie można tego przewidzieć na podstawie jednej umiejętności. Rozwój ocenia się całościowo, uwzględniając jakość ruchu i kolejne etapy.
Informacja: artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej oceny rozwoju dziecka przez fizjoterapeutę.